Profesori amerikan i së drejtës ndërkombëtare, Paul Williams, e ka kritikuar ashpër vendimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi dhe ish-drejtuesve të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK).
Në një intervistë për gazetaren, Keida Kostreci, Williams, i cili ka dëshmuar më herët në mbrojtje të Thaçit dhe të akuzuarve të tjerë, tha se vendimi, sipas tij, është pjesë e një përpjekjeje për të krijuar “barazi morale” mes palëve në konfliktin e Kosovës.
Sipas tij, çështja nuk duhet të shihet vetëm në kontekstin e procesit gjyqësor, por edhe në atë të politikës evropiane ndaj Serbisë dhe Kosovës.
“Reagimi im i parë është se kjo është në vazhdën e përpjekjes së Evropës për të krijuar një barazi morale mes palëve në konfliktin e ish-Jugosllavisë”, deklaroi Williams.
Williams: Krijimi i Speciales ishte “një gabim i tmerrshëm”
Profesori amerikan e cilësoi krijimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës si një gabim të SHBA-së, duke argumentuar se gjykata, sipas tij, është larguar nga qëllimi për të cilin ishte krijuar.
Williams tha se në rastin e katër ish-krerëve të UÇK-së nuk sheh, sipas interpretimit të tij të provave dhe përmbledhjes së aktgjykimit, të njëjtin nivel të përgjegjësisë së drejtpërdrejtë komanduese që është parë në procese të tjera ndërkombëtare për krime lufte.
Ai argumentoi se UÇK-ja nuk kishte një strukturë tradicionale të komandës dhe kontrollit dhe se, për këtë arsye, sipas tij, përgjegjësia penale nuk mund t’u atribuohet automatikisht udhëheqësve politikë vetëm për shkak të pozitave që kanë mbajtur.
Williams tha gjithashtu se ai ka parë si problematike mënyrën se si është interpretuar përgjegjësia e ish-krerëve të UÇK-së në aktgjykim.
Kritika për mënyrën e krijimit të gjykatës
Në intervistë, Williams foli edhe për raportin e Këshillit të Evropës mbi pretendimet për trafikim dhe transplantim organesh, duke thënë se pretendimet për trafikim organesh nuk u vërtetuan dhe nuk u përfshinë në aktakuzën përfundimtare.
Sipas tij, pas krijimit të gjykatës, fokusi u zhvendos në pretendime të tjera për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së.
Williams argumentoi se kjo, sipas tij, ka kontribuar në krijimin e një narrative që e vendos Kosovën dhe Serbinë në një pozicion të barabartë për sa i përket përgjegjësisë për konfliktin.
Ai e kundërshtoi këtë qasje, duke theksuar se, sipas tij, viktimat e luftës në Kosovë mund të ndihen të dëmtuara nga një proces i tillë.
“Vendimi mund të dëmtojë drejtësinë ndërkombëtare”
Duke folur për pasojat më të gjera, Williams tha se mënyra se si është zhvilluar procesi në Hagë mund të ndikojë edhe në përpjekjet për drejtësi ndërkombëtare në konflikte të tjera.
Ai përmendi edhe Ukrainën, duke argumentuar se viktimat në konflikte të tjera mund të humbin besimin te mekanizmat ndërkombëtarë të drejtësisë nëse perceptojnë se ata mund të ndikohen politikisht.
“Viktimat, palët dhe të tjerët do ta shohin këtë dhe do të thonë: ‘Prit pak, ne nuk do t’i ndjekim këto lloje mekanizmash drejtësie dhe llogaridhënieje, sepse ato mund të manipulohen kaq lehtë politikisht’”, tha Williams.
Kërkon shpërbërjen e Speciales
Williams shkoi edhe më tej, duke bërë thirrje që Qeveria e Kosovës ta shpërbëjë Dhomat e Specializuara të Kosovës.
Sipas tij, Kosova ka pritur mjaftueshëm për të parë nëse gjykata do të funksiononte në mënyrë të drejtë dhe të depolitizuar.
Ai tha se, megjithëse ndaj vendimit ekziston mundësia e apelimit, procesi mund të zgjasë edhe disa vite.
“Rruga e qartë përpara është që qeveria e Kosovës ta shpërbëjë këtë gjykatë”, deklaroi Williams, duke e cilësuar atë si një projekt të “keqkonceptuar të drejtësisë”.
Ai paralajmëroi gjithashtu për pasoja të mundshme politike dhe të sigurisë në rajon, duke argumentuar se vendimi mund të forcojë nacionalizmin në Serbi dhe Republikën Srpska.
Kritika edhe ndaj SHBA-së
Williams kritikoi edhe politikën e SHBA-së ndaj Dhomave të Specializuara të Kosovës.
Ai tha se Uashingtoni, sipas tij, nuk i ka kushtuar vëmendje të mjaftueshme ndikimit që procesi në Hagë mund të ketë në Kosovë dhe në rajon.
Sipas tij, SHBA-ja mund të luajë rol në rishikimin e situatës dhe në mbështetjen e Kosovës për të adresuar atë që ai e konsideron si problem të krijuar nga gjykata.
Duke komentuar qëndrimet se vendimi i Speciales dëshmon se drejtësia ndërkombëtare funksionon, Williams tha se nuk pajtohet me këtë interpretim.
Ai argumentoi se tribunale të tilla duhet të përqendrohen te personat që mbajnë përgjegjësinë kryesore për krimet më të rënda dhe se, sipas tij, rasti i Kosovës përbën shembull të shfrytëzimit të mekanizmave juridikë për qëllime politike.
“Është më keq se një dështim”
Në pjesën e fundit të intervistës, Williams u pyet nëse pajtohet me vlerësimin se Specialja ka qenë një dështim.
Përgjigjja e tij ishte edhe më e ashpër.
“Është më keq se një dështim”, tha Williams, duke pretenduar se gjykata, sipas tij, është krijuar për t’i shërbyer një qëllimi politik dhe për të vendosur një “barazi morale” mes palëve.
Ai tha se procesi, sipas tij, ka dështuar në drejtim të drejtësisë për viktimat dhe ka rrezikuar të ndikojë negativisht në sigurinë rajonale.
Në fund të intervistës, Williams u shpreh se shpreson që Kosova të gjejë një mënyrë për ta ndryshuar situatën dhe që përpjekjet për drejtësi tranzicionale të rikthehen në atë që ai e konsideron si rrugë të duhur.
Intervista u zhvillua nga gazetarja, Keida Kostreci, pas shpalljes së aktgjykimit të shkallës së parë në rastin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
