Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Ukraina duhet të zgjedhë një president të ri, pas kritikave të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky ndaj marrëveshjes së SHBA-së me Rusinë për eksportin e naftës.
Zelensky ka paralajmëruar se marrëveshja, e cila parashikon lehtësimin e përkohshëm të sanksioneve ndaj eksporteve ruse të naftës, do t’i sigurojë Moskës të ardhura të reja për të financuar luftën kundër Ukrainës. Ai e cilësoi këtë vendim si një dhuratë për presidentin rus Vladimir Putin.
Trump foli për këtë çështje sot, jashtë Shtëpisë së Bardhë, ku kritikoi sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse të naftës. Sipas tij, Zelensky po krijon probleme për botën duke autorizuar sulme të tilla.
“Ai duhet të ndalojë menjëherë”, deklaroi Trump, duke shtuar se Ukraina duhet të ketë një udhëheqës të ri, i cili mund të arrijë një marrëveshje me Rusinë.
Presidenti amerikan pretendoi gjithashtu se Zelensky ka pasur mundësi të shumta për të arritur marrëveshje, por nuk i ka shfrytëzuar ato. Trump tha se i kishte kërkuar Ukrainës të vazhdonte veprimet kundër Rusisë, por të mos godiste rafineritë, pasi sulme të tilla mund të krijojnë probleme në tregun botëror të energjisë.
Dje, presidenti Trump konfirmoi se Uashingtoni kishte arritur një marrëveshje me Moskën për të pezulluar sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës deri më 7 prill.
Sipas planit të bërë publik nga presidenti amerikan, Rusia do të dërgojë fillimisht 300 mijë tonë naftë në tregun amerikan dhe atë ndërkombëtar. Më pas, në nëntor, parashikohet një furnizim shtesë prej 500 mijë tonësh. Trump përmendi edhe dërgesa të tjera prej një milion tonësh dhe tre milionë tonësh brenda një periudhe të shkurtër, duke theksuar se pjesa e fundit do të varet nga gjendja e rafinerive ruse.
Zelensky kundërshtoi marrëveshjen, duke thënë se lehtësimi i sanksioneve do t’i mundësojë Rusisë të mbledhë fonde për blerjen e pajisjeve të reja ushtarake dhe vazhdimin e luftës. Ai akuzoi gjithashtu Moskën se po e interpreton marrëveshjen si një mundësi për të vazhduar luftimet dhe bombardimet ndaj qyteteve ukrainase.
Reagimi i presidentit ukrainas erdhi pas sulmeve të reja vdekjeprurëse në Zaporizhzhia. Të shtunën, Zelensky zhvilloi biseda me disa prej aleatëve të Ukrainës, duke kërkuar masa konkrete për mbrojtjen e jetëve dhe të sigurisë evropiane.
Edhe Bashkimi Evropian kundërshtoi lehtësimin e sanksioneve ndaj Rusisë. Përfaqësuesja e lartë e BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, deklaroi se një vendim i tillë do t’i siguronte Moskës më shumë të ardhura për të financuar luftën.
“Kjo nuk është koha për të lehtësuar presionin ndaj Rusisë dhe Evropa nuk do ta bëjë këtë”, u shpreh Kallas. Ajo njoftoi se ministrat e jashtëm të vendeve të BE-së synojnë të miratojnë të hënën paketën më të madhe të sanksioneve ndaj Rusisë që nga nisja e pushtimit të plotë të Ukrainës.
Ndërkohë, një zëdhënës i qeverisë britanike bëri të ditur se kryeministri Andy Burnham kishte biseduar me Zelenskyn. Sipas tij, të dy ranë dakord se Rusia duhet të pranojë një armëpushim të menjëhershëm në sektorin e energjisë dhe të ndalojë sulmet ndaj transportit detar në Detin e Zi. Një masë e tillë, sipas Londrës, do të ndihmonte në rritjen e furnizimeve globale me energji dhe ushqime.
Marrëveshja me Rusinë shihet si pjesë e përpjekjeve të Trump për të ulur çmimet e karburanteve në SHBA, në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit. Çmimet e benzinës dhe veçanërisht të naftës janë rritur ndjeshëm pas luftës me Iranin, e cila nisi në shkurt, duke shtuar presionin ekonomik mbi qytetarët amerikanë.
Sipas të dhënave të Shoqatës Amerikane të Automobilave (AAA), çmimi mesatar i naftës në SHBA ka arritur në 6,28 dollarë për gallon, nga 5,94 dollarë një muaj më parë dhe 3,68 dollarë në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Ndërkohë, Rusia është përballur gjatë dhjetë muajve të fundit me dy valë të mëdha mungesash karburanti, pas sulmeve me dronë ukrainas ndaj rafinerive të saj të naftës. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, prodhimi rus i naftës ka rënë me rreth 30 për qind.
Trump kishte kërkuar edhe dhjetorin e kaluar zgjedhje të reja në Ukrainë, duke argumentuar se qytetarët duhet të kenë mundësinë të zgjedhin nëse duan ta zëvendësojnë Zelenskyn.
Megjithatë, që nga nisja e luftës në vitin 2022, Ukraina ndodhet nën ligjin ushtarak, i cili pezullon zhvillimin e zgjedhjeve. Për këtë arsye, mbajtja e zgjedhjeve të reja mbetet një çështje e ndërlikuar, ndërsa lufta me Rusinë vazhdon.
