Asnjëherë në gati një çerek shekulli statistikash zyrtare Kosova nuk ka qenë kaq e varur nga rryma e huaj.
Në vitin 2025, importi neto i energjisë elektrike, pra importi minus eksporti, arriti 1.612 gigavat-orë (GWh), tregon Vjetari Statistikor 2026, të cilin Agjencia e Statistikave të Kosovës e publikoi në shtator. Kjo sasi barazohet me 29,2% të konsumit të regjistruar, përqindja më e lartë që nga viti 2002, kur nis seria.
Asnjë vit tjetër në serinë e ASK-së, që nis në 2002, nuk i afrohet. Kulmi i mëparshëm, 21,3%, mbahej që nga viti 2004. Një vit më parë, importi neto ishte 538 GWh, ose 10,2% e konsumit. Raporti vjetor i Zyrës së Rregullatorit për Energji për 2025 e konfirmon rrëshqitjen, me shifra paksa të ndryshme: importi neto arriti 1.588 GWh, rreth dy herë e gjysmë sa një vit më parë, dhe barazohej me 22,9% të kërkesës prej 6.944 GWh.
Qymyri nuk mjafton më. Termocentralet, shtylla e sistemit energjetik të vendit, prodhuan bruto 5.254 GWh, 15% më pak se në 2024 dhe niveli më i ulët që nga viti 2008. Nxjerrja e linjitit që i ushqen u tkurr 12,6%, në 7,05 milionë tonë.
Kërkesa, përkundrazi, nuk njeh frena. Konsumi arriti 5.530 GWh, niveli më i lartë në serinë e ASK-së. Amvisëritë e shtynë rritjen: ato shpenzuan 3.393 GWh, 7,6% më shumë se një vit më parë, dhe tani zënë 61% të konsumit. Industria shkoi në drejtim të kundërt, me 6,5% më pak.
Barra bie mbi impiante që i kanë kaluar dekadat. Sipas bilancit vjetor të energjisë për 2026, tri njësitë aktive të Kosovës A janë futur në punë në vitet 1970, 1971 dhe 1975, ndërsa dy blloqet e Kosovës B në 1983 dhe 1984. Strategjia e Energjisë 2022–2031 e Qeverisë i përshkruan njësitë e Kosovës A si në fund të jetëgjatësisë teknike. Kaldaja e njësisë A5, shkruan bilanci, nuk ka pasur remont kapital që nga viti 2015.
Rënia përkon me një periudhë ndërhyrjesh të paralajmëruara. Në mars 2025, Ministria e Ekonomisë njoftoi se rehabilitimi i Kosovës B do të sillte disa muaj ndërprerje të blloqeve gjatë periudhës 2025–2027, duke i cilësuar investimet të domosdoshme për të shmangur ndërprerje serioze të furnizimit. Modernizimi i turbinave, 56,5 milionë euro nga burimet e vetë Korporatës Energjetike të Kosovës, nisi në fund të prillit 2025 me bllokun B2.
Rryma e huaj nuk vjen lirë. Sipas Ministrisë së Ekonomisë, çmimi mesatar i importit ishte 46 euro për megavat-orë në vitet 2011–2020, 148 euro në 2021–2024 dhe 151 euro në dimrin tetor 2024–shkurt 2025, mbi tri herë më shumë se para krizës energjetike. Fatura mbërriti te qytetarët. Nga 1 maji 2025, ZRrE-ja i rriti tarifat për konsumatorët e rregulluar me 16,1%. Në vendimin e 16 prillit, rregullatori arsyetoi se furnizuesi me shërbim universal kishte importuar në 2024 më shumë rrymë dhe me çmime më të larta se sa ishte parashikuar, ndërsa mbingarkesa e rrjeteve ndërkufitare e shtrenjtoi përdorimin e linjave për import. Sipas ASK-së, indeksi i çmimeve për banimin, ujin, energjinë elektrike, gazin dhe lëndët e tjera djegëse ishte 29% më i lartë se në 2020.
As viti 2026 nuk premton lehtësim. Bilanci i vitit, të cilin Bordi i ZRrE-së e miratoi më 22 prill, e parashikonte bllokun B1 jashtë pune për remont kapital nga 8 prilli deri më 9 dhjetor, plot 246 ditë, dhe B2-shin të ndalur nga 2 maji deri më 3 qershor. Sipas planit, të dy blloqet e Kosovës B do të ishin njëkohësisht jashtë pune për 33 ditë. Dokumenti parashikon import prej 2.158 GWh dhe eksport prej 536 GWh, dhe e shkruan qartë: kapacitetet aktuale të prodhimit nuk e përmbushin kërkesën për energji elektrike, ndaj importi nevojitet sidomos gjatë tarifës së lartë.
