Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) ka bërë thirrje që partitë politike të mos përfshijnë kandidatë me probleme me ligjin në listat zgjedhore për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit, duke theksuar se integriteti i deputetëve ndikon drejtpërdrejt në besueshmërinë e Kuvendit dhe të procesit zgjedhor.
Menaxheri i projekteve në GLPS, Liridon Salihi, tha për EO se subjektet politike duhet të sigurohen që kandidatët për deputetë të mos kenë aktakuza aktive apo probleme me integritetin personal.
“Si GLPS vlerësojmë faktin se secila prej partive politike të cilat do të garojnë në zgjedhjet e shkurtit duhet ta kenë parasysh faktin që në listat e tyre zgjedhore duhet të përfshihen kandidatë që nuk kanë probleme me ligjin. Pra, duke qenë se të gjitha këto parti politike thirren në aspektin e sundimit të ligjit dhe në integritetin institucional, është e rëndësishme që në listat zgjedhore për këto zgjedhje të mos përmbajnë ose të mos kenë kandidatë të cilët njëkohësisht kanë probleme me ligjin dhe njëkohësisht zgjidhen si përfaqësues të popullit brenda Kuvendit të Republikës së Kosovës. Pra, ajo çfarë është e rëndësishme është që për t’u garantuar një proces me integritet, një proces zgjedhor me integritet dhe për t’u garantuar që kemi një Kuvend i cili përmban brenda vetes deputetë me integritet, është e rëndësishme që në këto lista zgjedhore të cilat do t’i bëjnë partitë politike të mos përfshihen persona të cilët kanë ndalesë ligjore që parashihet me ligjin për zgjedhjet, ose edhe që kanë ndonjë aktakuzë të ngritur, ose që kanë probleme me integritetin e tyre personal. Pra, të gjitha këto janë elemente të cilat pastaj edhe e determinojnë edhe çështjen e integritetit të komplet procesit zgjedhor në vendin tonë”, tha ai.
Ai ka kujtuar se në legjislaturat e kaluara ka pasur deputetë me probleme ligjore, gjë që sipas tij ka dëmtuar imazhin e Kuvendit.
“Fatkeqësisht në shumicën e legjislaturave, mos të them në të gjitha legjislaturat e kaluara në Kuvendin e Republikës së Kosovës, kemi pasur deputetë të zgjedhur të cilët njëkohësisht kanë pasur edhe probleme me ligjin, pra kanë pasur aktakuza aktive ose kanë qenë edhe të dënuar për vepra penale. E rrjedhimisht thamë kjo e cenon edhe vetë integritetin e procesit zgjedhor por edhe paraqet një pasqyrë jo të mirë për vetë Kuvendin e Republikës së Kosovës, duke qenë se aty miratohen ligjet të cilat kanë të bëjnë edhe me sundimin e ligjit, me integritetin institucional e po ashtu edhe me luftimin e korrupsionit, nuk mund të jetë pozitive nëse një person i cili ka probleme vetë me ligjin të jetë edhe përfaqësues ose të jetë pjesë e legjislativit. Pra edhe në të kaluarën GLPS ka bërë thirrje që në listat zgjedhore të mos kemi kandidatë që kanë probleme me ligjin, por fatkeqësisht ka ndodhur që në legjislaturat e kaluara të kemi deputetë që një kohë e kanë kaluar në Kuvend ndërsa një periudhë tjetër e kanë kaluar edhe nëpër gjykata, përkatësisht nëpër procese gjyqësore kur kanë qenë të akuzuar për vepra të ndryshme penale, përfshirë këtu edhe për korrupsion”, tha ai.
Salihi ka shtuar se partitë duhet të vendosin filtra të qartë për integritetin e kandidatëve para dorëzimit të listave në KQZ.
“Pra është e rëndësishme që secili kandidat, edhe secili deputet që zgjidhet në legjislaturën e 11-të të Kuvendit të Republikës së Kosovës, është që i njëjti t’i plotësojë kriteret e integritetit profesional dhe personal, po ashtu edhe që të jetë i pastër sa i përket aspektit penal në raport me të. Pra që të mos ketë ndonjë aktakuzë të ngritur për të, aq më tepër që të mos ketë ndonjë gjykim që është duke vazhduar. Kjo duhet të bëhet edhe për faktin se këta deputetë nëse zgjidhen në legjislaturën e 11-të pastaj çështja që mund të ekzistojë mundësia që pastaj ata të ndikojnë edhe në vendime gjyqësore, që e dimë njëra nga gjetjet e GLPS-së në raportet që ne kemi monitoruar sidomos të rasteve të korrupsionit, ka qenë që në përgjithësi gjykatat i kanë amnistuar personat që kanë pasur një background publik ose që kanë qenë zyrtarë të lartë, përfshirë këtu edhe deputetë të Kuvendit të Republikës së Kosovës. Prandaj që me qëllim që të evitohen të gjitha këto rrethana, është mirë që vetë partitë politike fillimisht ta bëjnë këtë filtër që kandidatët e tyre të mos kenë të kaluar kriminale ose të mos kenë probleme me ligjin, e rrjedhimisht pastaj edhe deputetët që zgjidhen nga këto parti edhe që janë pjesë e Kuvendit të Republikës së Kosovës të jenë deputetë me integritet të plotë dhe pa probleme me ligjin”, tha ai.
Ai kritikoi edhe partitë që, sipas tij, flasin për luftim të korrupsionit ndërkohë që kandidojnë persona me probleme me ligjin.
“Njëra prej mesazheve që jepet te publiku është çështja që qysh mundet me u thirrë partitë politike në luftimin e korrupsionit, në sundimin e ligjit kur brenda tyre, brenda deputetëve ose grupeve parlamentare të tyre kanë deputetë të cilët kanë probleme me ligjin ose që edhe akuzohen për vepra penale që lidhen edhe me korrupsionin. Pra, ajo çka proklamohet në aspektin e luftimit të dukurive negative siç është korrupsioni dhe vepra të tjera penale, përkthehet në atë që vetë këto parti politike i japin hapësirë këtyre kandidatëve, këtyre deputetëve që të jenë pjesë edhe e Kuvendit por edhe grupeve parlamentare që ato përfaqësojnë brenda legjislativit”, tha ai.
Zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Kosovë do të mbahen më 7 qershor 2026, pasi Kuvendi i Kosovës nuk arriti ta zgjedhë presidentin/en e ri brenda afateve kushtetuese.
Afati për dorëzimin e listave të kandidatëve për deputetë në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve përfundon më 12 maj 2026.
