Një postim i deputetit të Lëvizjes Vetëvendosje, Egzon Azemi, mund të ketë kaluar thuajse pa u vënë re mes qindra deklaratave politike që publikohen çdo ditë. Mirëpo, kur lexohet në dritën e zhvillimeve të fundit në sistemin prokurorial, ai ngre disa pyetje tepër serioze.
Sidomos për raportin mes pushtetit politik dhe Prokurorisë Speciale.
Më 8 tetor, Azemi shkroi në Facebook se Këshilli Prokurorial i Kosovës kishte nisur hetime ndaj Blerim Isufajt, i cili vetëm pak ditë më parë ishte shkarkuar nga posti i kryeprokurorit të Prokurorisë Speciale.
Sipas Azemit, Isufaj dyshohet se ka mbrojtur nga ndjekja penale disa persona që deputeti i quan “peshq të mëdhenj”.
Por pjesa më domethënëse e postimit nuk ishte kjo.
Menjëherë pas pretendimit për hetimet ndaj Isufajt, deputeti i pushtetit kishte shkruar:
“Përparim Rama… tik tak, tik tak…”
Çfarë lidhjeje ka kryetari i Prishtinës me shkarkimin e Blerim Isufajt? Pse një deputet i pushtetit po e paralajmëron një politikan opozitar, pikërisht në momentin kur në krye të Prokurorisë Speciale ka pasur ndryshime?
Dhe, mbi të gjitha, nga i ka Azemi informatat për hetimet që pretendon se po zhvillohen?
Këto janë pyetje që kërkojnë përgjigje publike.
Shkarkimi i Isufajt dhe ndryshimet në PK
Më 2 tetor, KPK-ja e shkarkoi Blerim Isufajn nga drejtimi i Prokurorisë Speciale, duke e arsyetuar vendimin me keqmenaxhim, jokompetencë, mospërmbushje të detyrave dhe performancë të pamjaftueshme.
Në vend të tij, si ushtrues detyre u caktua Dren Paca.
Vendimi u mor në një mbledhje të jashtëzakonshme, ndërsa procedura u shoqërua me kritika për transparencën dhe respektimin e rregullave.
Shkarkimi i Isufajt mund të përfundojë edhe në kontest gjyqësor. Prandaj, ligjshmëria e tij nuk bëhet e pakontestueshme vetëm pse KPK-ja e ka votuar.
Sigurisht, shkarkimi i një kryeprokurori nuk përbën, në vetvete, provë të ndërhyrjes politike. KPK-ja ka kompetenca ligjore për të vlerësuar punën e drejtuesve të prokurorive.
Por kur një shkarkim i kontestuar pasohet nga deklarata të deputetëve të pushtetit, të cilët nisin t’i paralajmërojnë kundërshtarët politikë për atë që mund t’u ndodhë, atëherë shqetësimi merr tjetër peshë.
Sepse Prokuroria Speciale nuk është institucion i Lëvizjes Vetëvendosje. Nuk i përket as opozitës. Ajo duhet të jetë institucion i pavarur, që ndjek veprat penale pa dallim se kush është në pushtet dhe kush synon ta marrë atë.
Çfarë di Egzon Azemi që nuk e di publiku?
Në postimin e tij, Azemi lidh dy emra: Blerim Isufajn dhe Përparim Ramën.
Për të parin pretendon se ka nisur hetim. Të dytit i drejton një paralajmërim, me një gjuhë që tingëllon më shumë si numërim mbrapsht sesa si qëndrim politik.
Ka disa shpjegime të mundshme.
Azemi mund t’u referohet informatave të bëra publike në arsyetimin e KPK-së për shkarkimin e Isufajt. Mund të ketë dëgjuar diçka nga burime jozyrtare. Ose mund të jetë thjesht duke spekuluar, për ta shfrytëzuar politikisht një zhvillim brenda sistemit prokurorial.
Por ekziston edhe një mundësi tjetër, shumë më shqetësuese: që deputeti të ketë marrë informata jopublike nga persona brenda institucioneve të drejtësisë.
Nëse kjo e fundit rezulton e vërtetë, atëherë problemi shkon shumë përtej një postimi në Facebook.
Do të nënkuptonte se informatat që duhet të trajtohen nga institucionet e drejtësisë po qarkullojnë edhe mes përfaqësuesve të partisë në pushtet.
Deri tani, nuk ka prova publike se kjo ka ndodhur. Por pikërisht për këtë Azemi duhet të tregojë mbi çfarë e mbështet pretendimin e tij.
Duhet bërë edhe një dallim thelbësor: KPK-ja mund të zhvillojë procedura që lidhen me përgjegjësinë dhe performancën e prokurorëve, por këto nuk janë të njëjta me hetimet penale.
Prandaj, çfarë hetimi ka nisur, nëse ka nisur një i tillë? Kush e ka autorizuar? Dhe për çfarë arsye emri i Përparim Ramës po lidhet me këtë proces?
Pa këto sqarime, postimi mbetet një insinuatë politike me pasoja që nuk duhen shpërfillur.
Pse po përmendet Përparim Rama?
Përparim Rama nuk është më vetëm kryetar i Prishtinës.
Në një intervistë spontane në rrugët e Nju-Jorkut, ai ka deklaruar hapur se ambicia e tij e ardhshme është të bëhet kryeministër i Kosovës.
Rama e ka kritikuar edhe Albin Kurtin, duke e bërë të qartë se e sheh veten si alternativë ndaj tij.
Ky është një zhvillim me peshë politike.
Rama drejton kryeqytetin, është ndër figurat më të njohura të LDK-së dhe ka një profil publik që shkon përtej politikës tradicionale partiake. Popullariteti i tij, natyrisht, mbetet çështje që duhet matur me të dhëna, por ambiciet për pushtetin qendror tashmë i ka shpallur vetë.
Në këtë kontekst, paralajmërimi i Azemit nuk mund të lexohet i shkëputur nga rivaliteti politik.
A po i sinjalizon Azemi Ramës se mund të jetë objekt hetimesh? A po nënkupton se Isufaj e ka mbrojtur atë nga ndjekja penale? Apo është thjesht një përpjekje për ta goditur politikisht?
Asnjëra prej këtyre pyetjeve nuk ka marrë përgjigje.
Përparim Rama, sikurse çdo zyrtar tjetër publik, duhet t’u nënshtrohet hetimeve nëse ekzistojnë dyshime të bazuara për shkelje të ligjit. As posti i kryetarit të Prishtinës, as ambiciet për kryeministër nuk i japin imunitet.
Por as kundërshtimi ndaj Albin Kurtit nuk mund të shërbejë si arsye për ta kthyer dikë në shënjestër politike të institucioneve të drejtësisë.
Kufiri mes hetimit të ligjshëm dhe përdorimit politik të hetimeve është pikërisht ai që institucionet e pavarura duhet ta ruajnë.
A po ndryshojnë prioritetet e Prokurorisë?
Në këtë histori ka edhe një çështje më të gjerë.
Qeverisja e Albin Kurtit është shoqëruar me raportime për afera dhe dyshime për keqpërdorime në institucione të ndryshme. Për disa raste janë zhvilluar hetime, ndërsa të tjera kanë nxitur debate të vazhdueshme publike.
Prokuroria Speciale e ka për detyrë t’i trajtojë këto çështje mbi bazën e provave dhe të ligjit.
E njëjta gjë vlen edhe për dyshimet eventuale ndaj Përparim Ramës.
Megjithatë, ajo që duhet ta shqetësojë publikun është rreziku i drejtësisë selektive.
Nëse institucionet tregojnë vendosmëri për të hetuar kundërshtarët e pushtetit, por nuk dëshmojnë të njëjtën gatishmëri për rastet që prekin pushtetarët, atëherë besimi në drejtësi pëson goditje të rëndë.
Kjo nuk mund të provohet vetëm duke krahasuar numrin e hetimeve. Rastet mund të dallojnë për nga natyra, provat dhe pesha juridike.
Por kthehet në problem serioz nëse prioritetet e drejtësisë nisin të përputhen me listën e kundërshtarëve politikë të një partie.
Dhe bëhet edhe më shqetësuese kur deputetët e asaj partie flasin sikur e dinë paraprakisht se kush do të jetë personi i radhës që do të përballet me Prokurorinë.
“Drejtësi” me “tik tak”?
Nuk është hera e parë që në Kosovë ngrihen dyshime për përpjekje të partive politike për të ushtruar ndikim mbi sistemin e drejtësisë.
Ky problem nuk ka nisur me Vetëvendosjen dhe nuk i përket vetëm asaj.
Por nisur nga fakti që ndërhyrjet politike kanë qenë shqetësim edhe në të kaluarën nuk e bën më të pranueshme mundësinë e përsëritjes së tyre sot.
Përkundrazi, pikërisht përvoja e mëhershme duhet t’i shtyjë institucionet të jenë shumë më të kujdesshme.
Shkarkimi i Blerim Isufajt, procedura e ndjekur, ndryshimet në drejtimin e Prokurorisë Speciale dhe postimi i Egzon Azemit nuk provojnë, as të marra së bashku, se Prokuroria është vënë nën kontroll politik.
Por ato krijojnë një situatë që kërkon transparencë të menjëhershme.
KPK-ja duhet të sqarojë natyrën e çdo procedure ndaj Isufajt, nëse ekziston ndonjë e tillë përtej vendimit të shkarkimit.
Prokuroria Speciale duhet të dëshmojë se veprimtaria e saj nuk përcaktohet nga interesat e asnjë partie.
Ndërsa Egzon Azemi duhet të sqarojë nëse po flet mbi bazën e informatave konkrete apo thjesht po lëshon një paralajmërim politik.
Sepse këtu nuk bëhet fjalë vetëm për Blerim Isufajn dhe Përparim Ramën.
Bëhet fjalë për mënyrën se si do të funksionojë drejtësia pas ndryshimeve të fundit në krye të Prokurorisë Speciale.
Në një shtet demokratik, qytetarët duhet të informohen për zhvillimet në drejtësi nga institucionet kompetente, jo nga paralajmërimet e deputetëve të pushtetit.
Nëse një deputet e di paraprakisht se kë do ta hetojë Prokuroria, publiku ka të drejtë ta dijë kush ia ka treguar.
Nëse nuk di asgjë dhe vetëm po spekulon, atëherë duhet të shpjegojë mbi çfarë baze po e përdor drejtësinë si mjet paralajmërimi kundër kundërshtarëve politikë.
Sepse drejtësia që ecën me “tik tak”-un e deputetëve nuk i ofron siguri askujt.
As qytetarëve. As opozitës. Dhe, në fund, as vetë pushtetit.
