Nga dy orë në ditë te mbyllja gjatë natës: Si marrëveshja e Metës mund të ndryshojë rrjetet sociale në gjithë botën.
Adoleshentët mund të jenë përballë një mënyre krejt tjetër të përdorimit të mediave sociale.
Marrëveshja e arritur nga Meta me shtetet amerikane, me vlerë deri në 16.7 miliardë dollarë, nuk lidhet vetëm me një gjobë financiare për mbylljen e gjyqit ndaj kompanisë. Në qendër të saj janë ndryshime konkrete në mënyrën se si Facebook dhe Instagram do të funksionojnë për përdoruesit nën 18 vjeç.
Nëse marrëveshja merr miratimin gjyqësor, adoleshentët do të përballen me kufizime kohore, bllokim të aksesit gjatë natës, më pak njoftime dhe më shumë kontroll mbi mënyrën se si u shfaqet përmbajtja. Përmasat e ndryshimit janë të rëndësishme sepse prekin pikërisht mekanizmat që kanë ndihmuar mediat sociale të maksimizojnë kohën që përdoruesit kalojnë në platformë.
Dy orë në ditë dhe zero akses gjatë natës
Një nga masat më të dukshme është vendosja e një kufiri prej dy orësh përdorim në ditë për përdoruesit nën 18 vjeç në Facebook dhe Instagram.
Në të njëjtën kohë, aksesimi i platformave do të kufizohet nga mesnata deri në orën 06:00. Njoftimet për të miturit do të kufizohen gjithashtu gjatë orarit të shkollës.
Kjo ndryshon një nga parimet bazë të modelit të mediave sociale: deri tani, platformat kanë pasur një interes të drejtpërdrejtë që përdoruesi të qëndrojë sa më gjatë online. Kufizimet e reja vendosin një vijë të qartë mes kohës që adoleshenti mund të kalojë në platformë dhe pjesës tjetër të ditës.
Për një adoleshent që është mësuar të kontrollojë Instagramin gjatë natës, të marrë njoftime në çdo moment ose të kalojë orë të tëra duke lëvizur nëpër përmbajtje, ndryshimi do të jetë i ndjeshëm.
Fundi i “scroll”-it pa fund?
Por ndryshimi më interesant mund të mos jetë vetëm sa kohë do të qëndrojnë online adoleshentët. Është çfarë do të shohin gjatë kësaj kohe.
Marrëveshja parashikon që të rinjtë të kenë mundësinë të përdorin një feed kronologjik, në vend të një feed-i të përcaktuar nga algoritmet. Prindërit do të mund ta vendosin këtë opsion si parazgjedhje. Gjithashtu, të miturit nuk do të kenë mundësi të shohin numrin e pëlqimeve dhe reagimeve në postime.
Ky element është veçanërisht i rëndësishëm sepse prek vetë arkitekturën e platformës.
Algoritmet e rekomandimit janë një nga mekanizmat kryesorë që përcaktojnë se çfarë përmbajtjeje shfaqet para përdoruesit. Ndërsa një feed kronologjik e vendos theksin te përmbajtja më e re, një feed algoritmik synon të parashikojë se çfarë mund ta mbajë përdoruesin të angazhuar.
Nëse kjo logjikë ndryshon për miliona përdorues të rinj, atëherë ndryshon edhe marrëdhënia mes adoleshentit, algoritmit dhe platformës.
Më pak “likes”, më pak presion?
Heqja e numrit të pëlqimeve për përdoruesit e rinj mund të ketë një tjetër efekt.
Për adoleshentët, numri i pëlqimeve dhe reagimeve mund të kthehet në një lloj matësi social: sa pëlqehet një fotografi, sa popullor është një postim dhe si krahasohet një përdorues me bashkëmoshatarët e tij.
Eliminimi i këtij treguesi nuk e zhduk presionin social, por mund të reduktojë një prej mekanizmave më të dukshëm të krahasimit në platformë.
Kjo vjen në një moment kur Meta përballet me akuza të shumta se dizajni i produkteve të saj ka favorizuar angazhimin intensiv të përdoruesve të rinj. Kompania i ka kundërshtuar këto pretendime dhe ka argumentuar se lidhja mes përdorimit të rrjeteve sociale dhe problemeve të mirëqenies te adoleshentët nuk është aq e drejtpërdrejtë sa pretendohet nga paditësit.
A do të ndryshojë vetëm Meta?
Kjo është pyetja më e madhe.
Meta tashmë u ka bërë thirrje TikTok dhe YouTube që të marrin masa të ngjashme. Një pjesë e rëndësishme e marrëveshjes lidhet pikërisht me mundësinë që edhe këto platforma të vendosin kufizime për përdoruesit e rinj.
Nëse një standard i tillë shtrihet te platformat kryesore, mund të krijohet një efekt domino.
TikTok do të përballej me pyetjen se sa kohë duhet të lejohet një adoleshent të konsumojë video të shkurtra. YouTube do të duhej të rishikonte mënyrën e rekomandimit të përmbajtjes për të miturit. Platformat e tjera do të përballeshin me të njëjtën dilemë: a mund të vazhdojë modeli ekonomik i rrjeteve sociale të mbështetet te maksimizimi i kohës së përdoruesit kur bëhet fjalë për fëmijët?
SHBA mund të vendosë një standard për pjesën tjetër të botës
Edhe pse marrëveshja është amerikane, ndikimi i saj mund të jetë shumë më i gjerë.
Rrjetet sociale janë platforma globale. Nëse Meta ndërton sisteme të reja për kufizimin e kohës, kontrollin prindëror, njoftimet dhe përmbajtjen për përdoruesit e rinj, kompanisë mund t’i kushtojë më shumë dhe teknikisht më e komplikuar të operojë sisteme krejtësisht të ndryshme për çdo treg.
Në këtë mënyrë, një rregull i vendosur në SHBA mund të shndërrohet gradualisht në standard produkti global.
Dhe presioni nuk po vjen vetëm nga SHBA. Vende të ndryshme po diskutojnë kufizime të moshës dhe masa të tjera për mbrojtjen e të miturve në internet, ndërsa Australia ka ndërmarrë hapa për kufizimin e aksesit të të miturve në media sociale.
Nga “përdor me përgjegjësi” te “platforma duhet të të kufizojë”
Ndoshta ndryshimi më i madh është filozofik.
Për vite me radhë, përgjegjësia për përdorimin e rrjeteve sociale është vendosur kryesisht te përdoruesi dhe prindi: vendosni kufij, kontrolloni kohën, aktivizoni kontrollet prindërore.
Marrëveshja e Metës e zhvendos një pjesë të kësaj përgjegjësie te vetë platforma.
Pra, nuk kërkohet më vetëm që prindi t’i thotë fëmijës “mos qëndro shumë në Instagram”. Platforma duhet të ndërtojë mekanizma që ta bëjnë këtë kufizim real.
Kjo mund të jetë një pikë kthese për industrinë.
Nëse modeli funksionon, presioni ligjor dhe politik mund t’i detyrojë kompanitë e tjera të ndryshojnë produktet e tyre përpara se të përballen me procese gjyqësore të ngjashme.
Një internet tjetër për brezin e ri?
Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse adoleshentët do të kalojnë dy orë në vend të pesë orëve në rrjetet sociale.
Pyetja është nëse vetë modeli i rrjeteve sociale do të ndryshojë.
Më pak njoftime. Më pak “likes”. Kufizime gjatë natës. Feed-e më pak të varura nga algoritmet. Më shumë kontroll prindëror. Verifikim më i fortë i moshës. Dhe, mbi të gjitha, një përgjegjësi më e madhe për kompanitë që ndërtojnë këto platforma.
Marrëveshja e Metës nuk e zgjidh debatin mbi ndikimin e rrjeteve sociale te të rinjtë. Por ajo mund të vendosë një precedent të rëndësishëm: platformat mund të mos kenë më lirinë për të optimizuar pafundësisht angazhimin e fëmijëve pa marrë parasysh pasojat.
Nëse TikTok, YouTube dhe platformat e tjera ndjekin të njëjtën rrugë, ajo që sot duket si një marrëveshje amerikane me Meta-n mund të shndërrohet në një prej ndryshimeve më të mëdha globale në mënyrën se si adoleshentët përdorin internetin.
