Higjiena e mirë orale nuk është e rëndësishme vetëm për dhëmbë dhe mishra të shëndetshëm. Studimet e viteve të fundit sugjerojnë se shëndeti i gojës mund të ketë lidhje edhe me gjendjen e përgjithshme të organizmit.
Një rol të rëndësishëm luan mikrobioma orale – bashkësia e mikroorganizmave që jetojnë në gojë. Çrregullimi i ekuilibrit mes baktereve “të mira” dhe atyre potencialisht të dëmshme lidhet me sëmundjet e mishrave të dhëmbëve, kariesin, erën e keqe të gojës dhe inflamacionin.
Studimet kanë shqyrtuar gjithashtu lidhje mes përbërjes së mikrobiomës orale dhe sëmundjeve të tjera, përfshirë sëmundjet kardiovaskulare, diabetin, depresionin, Alzheimerin dhe disa lloje të kancerit.
Një studim i publikuar në revistën “JAMA Oncology” zbuloi se prania e disa baktereve orale, përfshirë Porphyromonas gingivalis, lidhej me një rrezik më të lartë për zhvillimin e kancerit të pankreasit, një prej formave më vdekjeprurëse të sëmundjes.
Studimi u bazua në mostra orale të rreth 122 mijë personave, të mbledhura vite përpara diagnozës. Studiuesit krahasuan mikrobiomën e 445 personave që më vonë zhvilluan kancer të pankreasit me atë të personave që nuk u diagnostikuan me këtë sëmundje.
Një nga teoritë është se një sasi e tepërt e disa baktereve të dëmshme mund të nxisë inflamacion kronik dhe të ndryshojë reagimin e sistemit imunitar, duke krijuar kushte që mund të favorizojnë zhvillimin e sëmundjeve.
Por a mjaftojnë larja e rregullt e dhëmbëve dhe përdorimi i fillit dentar? Apo mund të bëjmë më shumë për të ruajtur një mikrobiomë të shëndetshme orale?
Në treg tashmë ekzistojnë pasta dhëmbësh, tableta dhe suplemente që pretendojnë se ndihmojnë drejtpërdrejt mikrobiomën e gojës.
Dentisti James Goolnik, nga “Optimal Dental Health” në Londër dhe ekspert i mikrobiomës orale, ka analizuar disa prej tyre.
Healthspan Oral Health Biotic
Çmimi: rreth 15.14 euro për 60 tableta
Çfarë premton?
Janë tableta që përtypen dhe përmbajnë dy probiotikë të studiuar klinikisht – baktere të gjalla që synojnë të rrisin numrin e baktereve të dobishme dhe të “mbështesin një mikrobiomë të shëndetshme orale”.
Ato përmbajnë gjithashtu kalcium dhe vitaminë D për të ndihmuar në ruajtjen e shëndetit të dhëmbëve dhe mishrave.
Rekomandohet marrja e një ose dy tabletave çdo mbrëmje pas larjes së dhëmbëve.
Vlerësimi i ekspertit
Sipas Goolnik, ky është një prej produkteve më bindëse me probiotikë oralë, sepse përmban Streptococcus salivarius K12 dhe M18.
Të dyja këto baktere gjenden natyrshëm në gojë dhe janë studiuar posaçërisht në lidhje me reduktimin e pllakës bakteriale dhe erës së keqe të gojës.
Kjo konsiderohet një qasje më e arsyeshme sesa përdorimi për gojën i probiotikëve që janë krijuar kryesisht për shëndetin e zorrëve.
Megjithatë, eksperti thotë se nuk gjeti studime të pavarura që konfirmojnë se dy miliardë bakteret e deklaruara në çdo tabletë mbeten të gjalla gjatë gjithë afatit të produktit.
Kjo është e rëndësishme, pasi bakteret duhet të jenë të gjalla në momentin e konsumimit dhe jo vetëm kur produkti prodhohet.
Marrja e tabletave pas larjes së dhëmbëve gjatë mbrëmjes mund t’u japë baktereve më shumë kohë kontakti me gojën. Teorikisht, sasia më e vogël e pështymës gjatë natës mund të ndihmojë kolonizimin, megjithëse kjo ende nuk është provuar bindshëm.
Vlerësimi: 7/10
Gutology Mineral Toothpaste
Çmimi: Rreth 45.11 euro për tri tuba
Çfarë premton?
Pasta përmban Lactobacillus plantarum HEAL19, një bakter që, sipas prodhuesit, ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit mikrobial dhe reduktimin e inflamacionit.
Kompania gjithashtu pretendon se produkti nuk përmban përbërës agresivë që mund të dëmtojnë mikrobiomën orale.
Vlerësimi i ekspertit
Disa pasta tradicionale përmbajnë detergjentë që potencialisht mund të ndikojnë te disa mikroorganizma të gojës.
Kjo pastë është ndër produktet që ka marrë certifikimin “kind to biome”, një standard i pavarur që vlerëson ndikimin e produkteve në mikrobiomë.
Por kjo nuk do të thotë automatikisht se pasta është në gjendje të rikthejë në mënyrë aktive ekuilibrin e një mikrobiome orale të çrregulluar.
Prodhuesi thotë se planifikon një studim klinik për ta testuar këtë.
Lactobacillus plantarum HEAL19 përshkruhet si “postbiotik”, që do të thotë se synon të mbështesë bakteret ekzistuese të gojës dhe jo të veprojë si probiotik i gjallë.
Produkti përmban gjithashtu hidroksiapatit, një mineral që mund të ndihmojë në forcimin e smaltit.
Megjithatë, sipas ekspertit, duhen më shumë studime te njerëzit. Hidroksiapatiti gjendet gjithashtu edhe në pasta të tjera të dhëmbëve.
Produkti nuk përmban fluor. Ekzistojnë të dhëna premtuese për hidroksiapatitin, por aktualisht ka më shumë prova shkencore për efektin e fluorit në parandalimin e kariesit.
Vlerësimi: 5/10
Invivo Bio.me Oral Supplement
Çmimi: rreth 36.72 euro për 60 gramë
Çfarë premton?
Ky pluhur pa fluor përmban tetë lloje bakteresh nga grupet Bifidobacterium dhe Lactobacillus, të cilat prodhuesi i përshkruan si të dobishme.
Sipas kompanisë, produkti mund të ndihmojë në rivendosjen e ekuilibrit të mikrobiomës orale.
Një gram pluhur përzihet me ujë dhe përdoret në mëngjes dhe në mbrëmje.
Vlerësimi i ekspertit
Produkti përmban tetë lloje bakteresh, por një numër më i madh nuk do të thotë domosdoshmërisht rezultat më i mirë.
Ekzistojnë disa të dhëna që sugjerojnë se lloje të veçanta të këtyre baktereve mund të ndihmojnë në reduktimin e gjakderdhjes së mishrave, erës së keqe dhe çrregullimeve të mikrobiomës orale.
Megjithatë, nuk ka studime klinike te njerëzit që tregojnë se vetë ky produkt redukton në mënyrë selektive bakteret e dëmshme ose se bakteret e dobishme arrijnë të kolonizojnë me sukses gojën.
Gjithashtu mungon verifikimi i pavarur se organizmat mbeten të gjallë gjatë gjithë afatit të produktit.
Avantazhi i përdorimit si shpëlarës goje është se mikroorganizmat bien drejtpërdrejt në kontakt me dhëmbët, mishrat, gjuhën dhe pështymën.
Vlerësimi: 3/10
Bio Balance Toothpaste
Çmimi: rreth 27.83 euro për tri tuba
Çfarë premton?
Pasta pretendon se përdor “teknologji të avancuar” për të mbrojtur ekuilibrin natyror të baktereve në gojë.
Ajo përmban fluor për të forcuar smaltin kundër erozionit acid dhe kariesit.
Bakteret që përmban janë trajtuar me nxehtësi, gjë që, sipas kompanisë, i bën ato të qëndrueshme gjatë gjithë afatit të produktit.
Vlerësimi i ekspertit
Lactobacillus i trajtuar me nxehtësi, i njohur si paraprobiotik, përbëhet nga baktere që nuk janë më të gjalla, por ruajnë pjesë të qelizave të tyre potencialisht të dobishme.
Disa kërkime sugjerojnë se Lactobacillus i trajtuar në këtë mënyrë mund të ndihmojë në mbështetjen e ekuilibrit të disa baktereve të rëndësishme në gojë.
Kompania pretendon se testet kanë treguar rritje të baktereve të dobishme si Corynebacterium dhe reduktim të baktereve si Fusobacterium dhe Prevotella, të cilat lidhen me sëmundjet e mishrave.
Megjithatë, eksperti thekson se nuk ka ende prova që i njëjti efekt është demonstruar për produktin përfundimtar të pastës së dhëmbëve.
Vlerësimi: 6/10
Luv Biotics Dental Hygiene Lozenges
Çmimi: rreth 10.43 euro për 30 tableta
Çfarë premton?
Produkti përmban lloje probiotike të studiuara klinikisht dhe synon të ndihmojë në ruajtjen e mikrobiomës orale, si dhe të luftojë shkakun e erës së keqe të gojës.
Rekomandohet përtypja e deri në tri tabletave në ditë mes larjeve të dhëmbëve, në mënyrë që bakteret e dobishme të arrijnë në zonat ku formohen biofilmat – shtresa ngjitëse të mikroorganizmave.
Vlerësimi i ekspertit
Tabletat përmbajnë probiotikun Lactobacillus reuteri SGL01.
Një studim laboratorik i vitit 2026 sugjeroi se ky lloj bakteri mund të pengojë rritjen dhe formimin e biofilmit nga Streptococcus mutans, një bakter i lidhur ngushtë me zhvillimin e kariesit.
Por bëhej fjalë për një studim laboratorik. Nevojiten kërkime të tjera për të përcaktuar nëse përdorimi i produktit sjell përmirësime të rëndësishme të shëndetit oral te njerëzit.
Një avantazh është se tableta tretet ngadalë, duke siguruar kontakt më të gjatë me pështymën dhe mishrat.
Megjithatë, produkti nuk përmban fluor.
Nëse merren tri tableta në ditë, një paketim zgjat vetëm dhjetë ditë. Kjo do të nënkuptonte një shpenzim prej rreth 31.47 euro në muaj.
Eksperti kujton se larja e duhur e dhëmbëve dy herë në ditë me një pastë standarde që përmban fluor ndihmon gjithashtu në largimin e biofilmit.
Vlerësimi: 4/10
Biome Dental Sachets
Çmimi: rreth 40.78 euro për 28 qese
Çfarë premton?
Produkti është krijuar për të “mbështetur një mikrobiomë të shëndetshme orale”.
Ai përmban katër probiotikë dhe një lloj majaje. Pas larjes së dhëmbëve dhe përdorimit të fillit dentar gjatë mbrëmjes, përmbajtja e një qeseje vendoset në gjuhë.
Vlerësimi i ekspertit
Sipas Goolnik, ky është një prej produkteve probiotike më bindëse të grupit, pasi përmban katër lloje të identifikuara qartë:
Lactobacillus helveticus Rosell-52, Lactobacillus rhamnosus Rosell-11, Bifidobacterium longum Rosell-175 dhe Saccharomyces boulardii CNCM I-1079.
Këto janë studiuar për aftësinë e tyre për të konkurruar me mikroorganizmat e dëmshëm, për të ndikuar në inflamacion dhe për të mbështetur ekuilibrin mikrobial.
Një avantazh është se kombinimi i këtyre llojeve është përdorur në studime klinike te njerëzit.
Studimet e financuara nga prodhuesi kanë raportuar reduktim të pllakës bakteriale dhe të mishrave të fryrë apo të irrituar krahasuar me placebo.
Megjithatë, eksperti thotë se do të dëshironte të shihte studime më të mëdha, të pavarura dhe me ndjekje më afatgjatë.
Formati me qese është praktik dhe i lehtë për përdorim, por çmimi mbetet relativisht i lartë: rreth 40.78 euro për një furnizim katërjavor.
Vlerësimi: 8/10
A ia vlejnë probiotikët oralë?
Produktet që synojnë mikrobiomën orale janë një fushë relativisht e re dhe disa prej tyre kanë prova interesante shkencore pas përbërësve të tyre.
Megjithatë, në shumë raste, provat lidhen me bakteret ose përbërësit individualë dhe jo domosdoshmërisht me vetë produktin që shitet.
Për momentin, baza e kujdesit dentar mbetet më tradicionale: larja e dhëmbëve dy herë në ditë me pastë që përmban fluor, pastrimi mes dhëmbëve dhe kontrollet e rregullta te dentisti.
Probiotikët dhe produktet që synojnë mikrobiomën mund të kenë potencial si shtesë e kujdesit oral, por provat aktuale nuk tregojnë se ato duhet të zëvendësojnë metodat e provuara për parandalimin e kariesit dhe sëmundjeve të mishrave.
