Botë

Pesë vite pas marrëveshjes me FARC, paqja në Kolumbi mbetet e paarritshme

Nga rebelimi i rrëmbyer në fuqinë ushtarake

Në mesin e shekullit të 20-të, Kolumbia pa një betejë të furishme mes kampeve të ndryshme politike.

Grupet rebele të krahut të majtë themeluan republika të pavarura në zona të thella, të cilat gradualisht u pushtuan nga forcat qeveritare.

Dy nga drejtuesit e “Republica de Marquetalia” u arratisën. Në vitin 1966, Manuel Marulanda dhe Jacobo Arenas (në të majtë) themeluan Forcat e Armatosura Revolucionare të Kolumbisë (FARC).

Një jetë kushtuar luftës së armatosur

Në rajonin e paarritshëm të Amazonës, fermerët që e njihnin mirë tokën ishin taktikisht superiorë ndaj ushtrisë kolumbiane.

FARC mori strategji nga grupet e tjera guerile në Amerikën Latine dhe filloi të rekrutojë studentë dhe banorë të lagjeve të varfra nga qytetet.

Kjo dyshohet se përfshinte më shumë se 18 mijë të mitur. Edhe gratë u bashkuan. Megjithatë, atyre u ndalohej rreptësisht të kishin fëmijë.

Mercenarë, trafikantë droge, dallaverexhi

Për të financuar veten, guerilët hynë në tregtinë e drogës. Ata u ndezën si mercenarë për kartelet e kokainës dhe më vonë morën pjesë në kultivim.

Megjithëse ushtria kolumbiane, me ndihmën e SHBA-së, shkatërroi plantacionet dhe laboratorët e drogës (foto), rebelët grumbulluan shumë para.

Ndonjëherë, rebelët kontrollonin një zonë aq të madhe sa Zvicra. Ata gjithashtu vendosën një “taksë revolucionare” atje.

Rrëmbimet si një model biznesi fitimprurës

FARC vlerësohet të ketë fituar qindra miliona dollarë amerikanë çdo vit.

Pjesë e arsyes ishte një tjetër model biznesi i lulëzuar – grupi rebel besohet të ketë qenë pas afro 10 mijë rrëmbimeve nga vitet 1970 deri 2010.

Viktima më e shquar ishte kandidatja presidenciale Ingrid Betancourt më 2002. U deshën gjashtë vjet që ushtria kolumbiane të lironte Betancourt dhe 14 pengje të tjerë.

Lufta për paqen

Qysh në vitet 1980, FARC negocioi një armëpushim fillestar, të brishtë me qeverinë kolumbiane.

Disa anëtarë u përpoqën të ndihmojnë në formësimin e politikave në partitë politike. Në vitet 1990, ata prezantuan një program politik me 10 pika.

Më 2001, udhëheqësi i FARC-ut, Manuel Marulanda (në të djathtë), u takua me Presidentin Andres Pastrana (në të majtë), për rinovimin e bisedimeve të paqes. Por suksesi doli i pakapshëm.

Vazhdimi i fushatës terroriste

FARC dhe qeveria kolumbiane nuk ishin në gjendje të arrinin një marrëveshje pjesërisht sepse rebelët zgjeruan fushatën e tyre të terrorit gjatë bisedimeve.

Ata sulmuan postet ushtarake dhe stacionet e policisë me pajisje shpërthyese dhe bastisje.

Organizata nuk tregoi konsideratë për viktimat civile – siç u pa këtu në Medellín më 2003, kur një makinë bombë plagosi 30 njerëz dhe vrau gjashtë, përfshirë një fëmijë të vogël.

Terror i majtë dhe i djathtë

Deri më sot, mbetet e paqartë se kush ishte pas masakrës së 119 civilëve në këtë kishë në maj 2002.

Përveç FARC, dyshimet janë përqendruar në grupet paramilitare të krahut të djathtë, raporton DW, transmeton Klankosova.tv.

Shumica prej afro 250 mijë njerëzve të vrarë në konfliktin e vazhdueshëm ishin civilë të kapur mes fronteve ose të vrarë si kundërshtarë politikë, bashkëpunëtorë të dyshuar ose anëtarë të familjes së kundërshtarëve.

Një grup guerilësh të dobësuar

Presidenti kolumbian Alvaro Uribe, i zgjedhur më 2002, intensifikoi luftën kundër rebelëve.

Më 1 mars 2008, ushtarët vranë zëvendës shefin e FARC-ut, Raul Reyes. Menjëherë pas kësaj, Manuel Marulanda vdiq. Pasardhësi i tij u vra gjithashtu në një përleshje më 2011.

Deri në fund të presidencës së Uribe më 2008, numri i trupave të FARC ra në rreth 8 mijë, nga 20 mijë sa ishin gjatë viteve 1990. Shumica e njerëzve u larguan.

Marrëveshja e diskutueshme e paqes

I dobësuar nga humbjet e tij, FARC filloi bisedimet e paqes me presidentin e ri, Juan Manuel Santos (majtas). Negociatat u zhvilluan në Kubë.

Më 26 shtator 2016, udhëheqësi rebel i FARC, Timoleon Jimenez (në mes) dhe Santos nënshkruan traktatin e paqes.

Por vetëm një javë më vonë, një shumicë e ngushtë e kolumbianëve votuan kundër tij në një referendum jo detyrues.

Çarmatosja e rebelëve

Duke nënshkruar marrëveshjen e paqes, FARC pranoi të çarmatoset.

Disa qindra rebelë refuzuan, ndërsa 7 mijë të tjerë ishin gati të riintegroheshin në jetën civile.

Vetëm ata që dyshohen se kanë kryer shkelje të të drejtave të njeriut do të silleshin para një gjykate speciale.

Në fillim të vitit 2021, anëtarët e udhëheqjes së grupit u paditën gjithashtu për herë të parë, përfshirë udhëheqësin Timoleon Jimenez.

Pajtimi mes rebelëve dhe viktimave

Disa ish-luftëtarë të FARC po punojnë në mënyrë aktive për pajtimin me popullin kolumbian dhe veçanërisht me viktimat e tyre.

Këtu, ish-rebeli Rodrigo Granda takohet me motrën e dy viktimave të rrëmbimit për të kërkuar falje për gabimet e kryera.

Ish-pengjet gjithashtu janë angazhuar në projekte të riintegrimit.

Qëllimi i paqes së qëndrueshme ende i pakapshëm

FARC tani është transformuar në një parti politike.

Por shumë anëtarë besojnë se traktati i paqes është shkelur sepse qeveria nuk zbatoi elementët kryesorë.

Disa rebelë i janë kthyer rezistencës së armatosur.

Kjo përfshin dy negociatorët kryesorë të traktatit të paqes, Ivan Marquez dhe Jesus Santrich.

Në mesin e vitit 2019, ata njoftuan në një video se “Marquetalia e Dytë” kishte filluar.